Camera AI phát hiện hành vi bất thường: máy nhìn ra gì

Camera phát hiện hành vi bất thường là camera giám sát nối với phần mềm phân tích video AI. Máy tự nhận diện các hành vi đã cấu hình từ trước như xâm nhập, tụ tập, ngã, đi ngược chiều, đồ bị bỏ lại hay người ở lại quá lâu, rồi gửi cảnh báo kèm hình ảnh cho người trực. Vận hành gồm ba phần: người đặt quy tắc và ngưỡng, máy quan sát liên tục, đội trực xác minh và xử lý.

Các hành vi mà máy nhận diện được

Máy chỉ báo khi hành vi khớp một trong các nhóm có mô hình riêng, chứ không đoán ý định. Sáu nhóm thường dùng gồm xâm nhập vùng cấm, tụ tập đông người, ngã hoặc nằm bất thường, di chuyển ngược chiều, ở lại quá lâu, đồ vật bị bỏ lại.

Vaidio AI Vision có hơn 30 mô hình phân tích video; trang Phát hiện hành vi bất thường gộp nhóm chính: lảng vảng, ngược chiều, té ngã, tụ tập.

Xâm nhập vùng cấm

Nhóm cảnh báo phổ biến nhất. Máy chỉ quan tâm vùng được vẽ sẵn trên khung hình: có người hoặc xe xuất hiện trong vùng đó ngoài khung giờ cho phép thì cảnh báo gửi đi ngay. Ba mô hình đảm nhận gồm Intrusion Detection, Perimeter Monitoring và Restricted Area Monitoring.

Trong đó Intrusion Detection báo truy cập trái phép theo thời gian thực, Restricted Area Monitoring giới hạn khu nhạy cảm cho người được phép; chi tiết trên trang cảnh báo xâm nhập.

Tụ tập đông người

Máy ước lượng số người trong khu vực và báo khi mật độ vượt mức đặt ra. Nhóm này dựa trên mô hình Crowd and Loitering Detection và Anomaly Detection, hợp với sảnh chờ, cổng nhà ga. Anomaly Detection mô tả riêng tình huống đám đông hình thành đột ngột và lảng vảng trái phép.

Ngã hoặc nằm bất thường

Nhóm này phục vụ an toàn con người nhiều nhất: ai đó té ngã ở hành lang bệnh viện hoặc khu sản xuất thì báo đi ngay, kể cả khi không ai đứng cạnh. Hai mô hình đảm nhận là Person Fall và Crouch & Fall Detection.

Person Fall nhận tư thế ngã hoặc nằm bất thường kéo dài dưới một ngưỡng thời gian; Crouch & Fall Detection bắt thêm tư thế gập thấp trong khu vực hạn chế.

Đi ngược chiều và ở lại quá lâu

Hai hành vi này cùng thuộc nhóm theo vết. Máy ghi lại hướng di chuyển và thời gian mỗi người, mỗi xe xuất hiện trong khung hình, rồi so với quy tắc đã đặt: chiều nào hợp lệ, bao lâu là quá lâu.

Đi ngược chiều dùng cho lối đi một chiều ở bãi đỗ, khu dây chuyền, cổng phân luồng. Ở lại quá lâu bắt người lảng vảng trước kho, cửa hàng sau giờ đóng, xe đỗ quá thời gian cho phép.

Đồ vật bị bỏ lại

Máy báo khi một vật nằm trong vùng giám sát mà không có người quá thời gian đặt ra. Tình huống điển hình là túi, vali, thùng hàng bỏ quên ở nhà ga, sảnh chờ, hành lang trường học.

Object Left Behind là mô hình riêng: chọn trước loại vật, đặt thời gian từ 1 đến 3.600 giây; hết thời gian mà vật vẫn nằm trong vùng không có người thì máy báo. Object Left/Removed Detection nhận thêm trường hợp vật bị di dời khỏi vị trí; chi tiết ở trang phát hiện vật bị bỏ quên.

Hệ thống báo cảnh báo thế nào

Khi hành vi khớp quy tắc, hệ thống tạo cảnh báo chứa khung hình tại thời điểm đó, kèm tên camera, giờ và loại hành vi. Cảnh báo tới người trực qua email và trong phần mềm quản lý camera (VMS) đang dùng, trên máy tính hoặc điện thoại.

Vaidio AI Vision không bắt buộc đổi VMS: nền tảng kết nối được hơn 30 phần mềm quản lý camera và đầu ghi có sẵn. Từ cảnh báo, hệ thống nối thêm được còi, đèn, loa; Zalo, SMS, Telegram cũng nối theo cách này. Hệ nhiều camera xem cảnh báo trên Command Center: ảnh kèm vị trí bản đồ, giao diện tiếng Việt.

Vận hành: quy tắc, ngưỡng và con người

Vận hành xoay quanh ba việc: đặt và chỉnh quy tắc, giữ ngưỡng hợp lý, xử lý cảnh báo thật. Máy đảm nhận quan sát liên tục; cấu hình và kết luận cuối cùng thuộc về người.

Đặt quy tắc theo vùng và lịch

Mỗi quy tắc bắt đầu từ vùng quan tâm vẽ trên khung hình; máy chỉ phát hiện sự kiện trong vùng đó. Người quản trị chọn loại đối tượng (người, xe hoặc cả hai), đặt kích thước nhỏ nhất, lớn nhất để loại vật quá xa, quá nhỏ, rồi gắn lịch theo khung giờ. Mỗi cảnh báo có khoảng nghỉ từ 0 đến 3.600 giây. Quy tắc ghép được điều kiện, ví dụ chỉ báo khi có người mà không có ba lô đi cùng.

Chỉnh ngưỡng để giảm báo giả

Ngưỡng tin cậy chạy trong dải 0,01–1,00. Ngưỡng cao cho kết quả chính xác hơn nhưng dễ bỏ sót; ngưỡng thấp bắt được nhiều hơn nhưng kèm báo nhiễu. Tùy chọn tính cả vật đứng yên mặc định tắt, nên xe đỗ trong bãi không bị báo. Định kỳ, người quản trị xem lại cảnh báo sai rồi chỉnh ngưỡng, vùng, lịch.

Đội xử lý cảnh báo

Người trực nhận cảnh báo, mở lại video đúng giây xảy ra sự kiện, rồi quyết định: gọi bảo vệ tới hiện trường, liên hệ người phụ trách, hoặc đóng cảnh báo nếu là báo nhầm. Trước đó, quy trình triển khai chuẩn gồm 5 bước: khảo sát hệ thống, chọn giải pháp (máy chủ tại chỗ hoặc thiết bị edge), kết nối, hiệu chỉnh AI, vận hành tối ưu.

Ranh giới của công nghệ

Camera AI nhìn ra hành vi đã được mô tả bằng quy tắc, không đọc được ý định. Cảnh báo chỉ là dấu hiệu để kiểm tra; kết luận ai vi phạm và xử lý thế nào thuộc về con người. Máy chỉ hoạt động trong vùng và khung giờ được cấu hình.

Hành vi chưa có mô hình tương ứng thì máy không báo. Về dữ liệu, hệ thống chạy tại chỗ, không có bản cloud. Khi bật tính năng bảo vệ quyền riêng tư, khuôn mặt trong kết quả và cảnh báo được làm mờ; chỉ tài khoản được phân quyền mới xem dữ liệu gốc.